rss
twitter
  • I never teach my pupils. I only attempt to provide the conditions in which they can learn.

Chúc mừng sinh nhật thứ 6 của Thư Viện Vật Lý

| Posted in Thư Viện Vật Lý |

0

Hôm nay ngày 19-1-2012 là SINH NHẬT LẦN THỨ 6 của Thư Viện Vật Lý. Sáu năm là khoảng thời gian không phải là dài đối với một đời, nhưng đối với sự tồn tại và phát triển của một cộng đồng, thì có thể nói đây không phải là ngắn.

Sáu năm qua, biết bao công sức của các thầy cô, của các học sinh, sinh viên và cộng tác viên. Mỗi một bài viết, giáo án, đề thi, hay video mà chúng ta được xem ngày hôm nay, là do công sức của rất nhiều thành viên trong Thư Viện Vật Lý đã bỏ ra không ít mồ hôi và công sức để sưu tầm, để biên soạn, để hoàn chỉnh.

Thư Viện Vật Lý xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến tất cả các quý thầy cô, các cộng tác viên và các em học sinh. Chúng ta đều cùng cố gắng mỗi người một chút là đủ để đưa Thư Viện Vật Lý ngày càng phát triển hơn nữa.

 

6th

 

Chúc mừng Thư Viện Vật Lý tròn 6 tuổi

Thư Viện thêm một tuổi mới, không có nghĩa là chúng ta già đi, mà là chúng ta đã trở nên tốt hơn, đẹp hơn (We’re not getting older, we’re getting better).

Tất cả hãy vì Thư Viện Vật Lý của chúng ta!

Thay mặt Ban Quản Trị Thư Viện Vật Lý

Điền Quang

Hãy ngước nhìn các ngôi sao, đừng nhìn xuống bàn chân

| Posted in Bài viết trên báo |

0

TT – Trong buổi lễ mừng sinh nhật ngày 8-1 với sự tham gia của các nhà thiên văn học hàng đầu thế giới, giáo sư  (GS) Stephen Hawking đã không xuất hiện vì sức khỏe quá yếu. Nhưng thông điệp ông gửi đến lại mang đầy sự lạc quan, khát khao khám phá và không kém hóm hỉnh.

GS Stephen Hawking ngày 14-12-2011 tại phòng làm việc ở Đại học Cambridge – Ảnh: AFP

Tại Đại học Cambridge có tổng cộng bốn lễ mừng sinh nhật lần thứ 70 kết hợp hội thảo được tổ chức dành cho GS Stephen Hawking, nhà khoa học nổi tiếng nhất thế giới hiện nay. Đó là một điều kỳ diệu bởi những người bị chứng bệnh thần kinh Lou Gehrig như ông thường sống không quá vài năm. Trước đây, các bác sĩ cũng dự báo ông không sống quá tuổi 40. Với sức sống bền bỉ, GS Hawking đã trở thành biểu tượng của sức mạnh ý chí vượt qua nghịch cảnh.

Đừng bao giờ bỏ cuộc

Trong thư gửi tới lễ mừng sinh nhật, ông kể bạn học của ông từng cá với nhau với phần thắng là một gói kẹo rằng ông sẽ chẳng làm được trò trống gì trong cuộc đời. Ông chưa bao giờ nằm trong nửa nhóm học giỏi nhất lớp. Khả năng viết lách của ông khiến thầy cô giáo bi quan. “Nhưng tụi bạn học gọi tôi là Einstein, chắc hẳn họ cũng thấy vài tín hiệu khấm khá nào đó ở tôi. Tôi không biết trò cá cược của bạn tôi đã giải quyết xong chưa và phe nào thắng” – ông hỏm hỉnh viết.

Hơn nửa thế kỷ làm việc, GS Hawking là nhân vật nổi tiếng nhất trong lĩnh vực nghiên cứu các lỗ đen và vũ trụ lượng tử. Thế giới ngưỡng mộ và kính phục ông khi nhìn thấy sự đối lập giữa một cơ thể yếu đuối, không cử động được, gắn chặt với xe lăn từ những năm 20 tuổi, chỉ có thể “nói” thông qua máy tính với tốc độ 1 từ/phút…với một vũ trụ vô tận mà ông nghiên cứu. Cuốn sách đầu tiên của ông Lược sử thời gian đã bán được hơn 10 triệu bản trên thế giới.

Thông điệp chính gửi tới bạn bè, đồng nghiệp và những người yêu quý ông nhân sinh nhật lần thứ 70 của ông là “cần phải luôn tò mò” và không bao giờ lùi bước dù khó khăn tới đâu. “Hãy nhớ là phải ngước nhìn lên bầu trời chứ đừng nhìn xuống bàn chân” – ông nhắn nhủ. Bởi sự vô tận của không gian mở rộng trí tưởng tượng, thúc đẩy khát khao tìm kiếm. “Hãy tìm kiếm ý nghĩa của những gì bạn thấy, và những gì khiến vũ trụ tồn tại. Dù cuộc đời có khó khăn đến đâu, luôn luôn có gì đó để bạn có thể làm. Vấn đề là đừng bao giờ bỏ cuộc”.

Cần tiếp tục khám phá vũ trụ

Ông hoàng vật lý lý thuyết của thế giới tiết lộ ông không biết đọc cho tới khi lên tám tuổi. Stephen Hawking đã từng vô cùng bi quan, chán nản, nghĩ rằng ông không thể lấy bằng tiến sĩ khi phát hiện bị bệnh năm 21 tuổi. Rồi tất cả đã thay đổi khi ông gặp người vợ tương lai Jane Wilde trong một bữa tiệc. “Đính hôn đã vực dậy tinh thần tôi, và khi tôi nhận thấy mình sắp có gia đình riêng thì tôi phải có việc, phải hoàn thành luận án tiến sĩ”. Từ đó ông bắt đầu miệt mài công việc và cảm thấy hạnh phúc.

Ông ca ngợi cuộc đời được sống và cống hiến của mình trong lĩnh vực vật lý lý thuyết. “Sự hiểu biết của chúng ta về vũ trụ đã thay đổi lớn trong 40 năm qua, và tôi hạnh phúc khi được cống hiến một phần nhỏ. Với nhân loại, chúng ta chỉ là những tập hợp của những hạt cơ bản tự nhiên và sự hiểu biết đến mức này về các luật lệ quy định đời sống và vũ trụ đã là một chiến thắng vĩ đại cho loài người”. GS Hawking cũng khích lệ con người tiếp tục khám phá vũ trụ “vì tương lai của nhân loại”.

Còn sống đến ngày nay đã là một kỳ tích về y học với GS Hawking. Nhưng những di sản và kiến thức ông phát hiện, chia sẻ với nhân loại mới chính là điều khiến ông trở thành tài sản quý giá cho loài người. Theo báo Guardian, ngày 20-1 Bảo tàng khoa học London sẽ khai mạc triển lãm mới về những thành tựu của GS Hawking trong sự nghiệp của mình. Câu chuyện của một trong những nhân vật vĩ đại nhất của thế kỷ 20 sẽ còn tiếp diễn trong thế kỷ 21 và tiếp tục truyền cảm hứng sống, lao động và cống hiến cho nhân loại.

Giữ tiếng nói cho giáo sư HawkingDo tuổi tác, giáo sư Hawking ngày càng có nguy cơ bị mất giọng do ông không thể điều khiển được cơ trên má.

Theo BBC, một nhóm chuyên gia từ Tập đoàn Intel, hãng phát triển nhiều công nghệ hỗ trợ cuộc sống của giáo sư Hawking, sẽ tới Cambridge để giữ tiếng nói của ông. Nhóm nghiên cứu xem xét những khả năng mới để giáo sư Hawking tiếp tục liên lạc, như sử dụng phân tích sóng não và các máy quay nhận diện khuôn mặt 3D. Tuy nhiên, bất kỳ công nghệ mới nào cũng cần nhà khoa học nổi tiếng “ngang bướng” đồng ý. Ông vẫn không muốn một hệ thống mới “vướng víu” nào cả, mà chỉ muốn duy trì giọng nói điện tử nổi tiếng của mình.

 

KHỔNG LOAN

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ: http://tuoitre.vn//Giao-duc/Khoa-hoc/473258/Hay-nguoc-nhin-cac-ngoi-sao-dung-nhin-xuong-ban-chan.html

Hãy ngước mắt nhìn bầu trời

| Posted in Bài viết trên báo |

0

TT – “Từ đêm đen của thời gian, con người đã đăm đắm nhìn lên bầu trời, cật vấn nó, thi vị nó, thậm chí còn bi kịch hóa nó… Mọi thứ trong vũ trụ đều thay đổi, vận động và có một lịch sử… Tất cả chúng ta chỉ là những hạt bụi của các vì sao và vì vậy chúng ta đều là con đẻ của thời gian…”.

Những ngôn từ đầy tính thơ trên đây không phải của một nhà thơ, cũng không được trích dẫn từ một tác phẩm mang tính văn học nào. Nó được trích từ một công trình khoa học có tên gọi: Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao, tác giả là nhà vật lý thiên văn nổi tiếng thế giới Trịnh Xuân Thuận.

Ông vừa về VN để thực hiện một chuyến công tác với 15 cuộc thỉnh giảng và nói chuyện tại Viện Vật lý VN, Liên hiệp các Hội khoa học kỹ thuật VN và 10 trường đại học, xung quanh vấn đề mà ông dành trọn cuộc đời để theo đuổi: vật lý thiên văn và niềm say mê nghiên cứu khoa học.

Tuổi Trẻ đã có một cuộc trò chuyện riêng với người “đam mê bầu trời và các vì sao” này, ngay khi ông vừa đặt chân đến Hà Nội.

* Thưa GS, tại sao tên cuốn sách mới nhất được dịch ra tiếng Việt lại là Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao? Từ điển là cái mà người ta cần dùng để tra cứu, đòi hỏi sự chính xác tuyệt đối, còn “yêu thích” là khái niệm trừu tượng và mang ý nghĩa cảm tính?

- Ồ, đúng vậy đấy. Chính xác và đam mê, đó cũng là quan điểm của tôi về khoa học nói chung và vật lý thiên văn nói riêng. Một công trình khoa học tất nhiên phải mang tính chính xác. Nó là kết quả của đam mê, suy đoán, nghiên cứu, thực nghiệm.

Thật ra, tên cuốn sách của tôi, theo tiếng Pháp – vì tôi viết bằng tiếng Pháp – có thể và nên dịch là “từ điển đam mê”. Tôi đặt ra một danh sách dài các khái niệm, các mục từ mà tôi yêu thích nhất, đam mê nhất chứ không phải là tất cả những gì thuộc về vật lý thiên văn từ A-Z, và bắt đầu viết về nó.

Trịnh Xuân Thuận sinh năm 1948 tại Hà Nội, là một nhà khoa học người Mỹ gốc Việt trong lĩnh vực vật lý thiên văn, là một nhà văn đã viết nhiều quyển sách có giá trị cao về vũ trụ học và về những suy nghĩ của ông trong tương quan giữa khoa học và Phật giáo.Ông còn là một nhà thơ, một triết gia, một phật tử và một nhà hoạt động cho môi trường và hòa bình.Ông bảo vệ luận án tiến sĩ tại Đại học Princeton, và là giáo sư ngành vật lý thiên văn ở Đại học Virginia (Mỹ), Đại học Paris VII (Pháp)…Các tác phẩm nổi tiếng nhất của ông đã được dịch ra tiếng Việt là: Giai điệu bí ẩn và con người đã tạo ra vũ trụ, Hỗn độn và hài hòa, Cái vô hạn trong lòng bàn tay (Từ Big Bang đến Giác Ngộ), Lượng tử và hoa sen, Trò chuyện với Trịnh Xuân Thuận, Những con đường của ánh sáng… và mới nhất là Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao (Phạm Văn Thiều -  Ngô Vũ dịch, NXB Tri Thức).

Bạn muốn tìm hiểu về sao lùn trắng, bạn có thể tìm trong mục từ S; bạn tò mò về Big Bang; bạn có thể bỏ qua toàn bộ mục từ A để tìm trong mục từ B; bạn băn khoăn về kính viễn vọng; bạn có thể tìm từ đài thiên văn cổ đại cho đến hiện đại.

Bạn nghe trong một chương trình khoa học – giáo dục trên tivi có cụm từ “thiên hà li ti” và cũng có thể tìm trong cuốn từ điển đam mê này lời giải đáp của Trịnh Xuân Thuận về những vấn đề đó. Từ điển yêu thích, có nghĩa là bạn đã đọc những giải nghĩa mang tính khoa học của một nhà khoa học về vấn đề mà ông ta nghiên cứu một cách đam mê. Và cũng nói thêm là ông ta viết nó một cách đam mê, nghĩa là mơ mộng, nên thơ và dễ hiểu nhất có thể được.

Trong việc biên soạn các mục từ, tôi đã cố gắng sử dụng một ngôn ngữ đơn giản, rõ ràng và hoàn toàn không có các thuật ngữ khoa học chuyên ngành, nhưng không vì thế mà làm mất đi sự chặt chẽ và chính xác.

Ðể giải thích các khái niệm khó, tôi thường sử dụng các ẩn dụ và các hình ảnh của cuộc sống hằng ngày. Trong lời giới thiệu cuốn sách bản tiếng Pháp, tôi đã viết: “Cuốn từ điển này dành cho những người muốn khám phá bầu trời và các vì sao, nhưng không nhất thiết phải có hành trang khoa học của một chuyên gia”.

* Tất cả các công trình của GS, cũng như toàn bộ cuộc đời GS là một minh chứng điển hình của sự thành công nhờ có đam mê. Và đam mê của GS là bầu trời. Rất nhiều độc giả đã say mê những áng văn – khoa học GS miêu tả vẻ đẹp kỳ vĩ của bầu trời qua kính thiên văn Hubble.

Nhưng bầu trời của các thành phố hôm nay khác xa bầu trời thơ ấu của GS – nơi trẻ con có thể ngửa mặt đếm sao, cũng khác xa với bầu trời qua kính thiên văn, ở trên núi cao, nơi không gian hầu như yên tĩnh tuyệt đối, và không bị bụi, khói, đèn cao áp uy hiếp. GS có thể chia sẻ bí quyết nào có thể khiến người trẻ hôm nay vẫn có thể ngước mắt nhìn bầu trời, hay nói cách khác vẫn có thể say mê những môn khoa học cơ bản, khoa – học – không – làm – ra – tiền – ngay không ạ?

- Vâng, tôi biết là khó lắm. Không chỉ ở VN mà trên toàn thế giới, bầu trời hôm nay không còn là bầu trời hôm qua. Ô nhiễm, khói, bụi, tiếng ồn, nhà chọc trời, ánh sáng nhân tạo… đang khiến bầu trời mỗi ngày một bị che khuất. Rất ít trẻ con thành phố ngày nay có thể ngước mắt nhìn sao.

Ngay sinh viên của tôi ở ÐH Virginia, nơi tôi thường xuyên bảo họ trong lần gặp đầu: hãy miêu tả cho tôi bề mặt Mặt trăng nhìn bằng mắt thường. Hầu như không ai nói được. Vậy mà về mặt lý thuyết, vào những đêm mùa hè trời trong, bằng mắt thường, người ta có thể nhìn thấy 2.000 ngôi sao và toàn bộ bề mặt Mặt trăng đấy.

Tôi biết là giờ đây, quá chật chội, bận rộn và nhiều lo toan, con người ta, nhất là người trẻ, chỉ còn có thể nhìn xuống cho khỏi vấp và nhìn xung quanh để tìm đường đi, tránh va chạm. Nhưng không vì thế mà không còn ai nhìn lên. Phải nhìn lên bầu trời chứ, dù có chật chội và ô nhiễm thế nào đi chăng nữa. Vì khoa học về thiên văn, vũ trụ là để cho tương lai.

Tất cả những gì tôi đang làm, những cuốn sách tôi đang viết, một cách thật nên thơ và dễ hiểu, chính là với hi vọng đó. Tôi mong có một lượng bạn đọc trẻ nào đó, vì đọc sách của tôi, mà đem lòng yêu bầu trời và các vì sao trên kia, và đem lòng yêu vật lý thiên văn – môn khoa học khó khăn, tưởng như xa rời cuộc sống nhưng lại rất mơ mộng và thiết thực này.

 

  • THU HÀ  thực hiện
Quê hương là mặt đấtVới tôi, cảm tưởng về quê hương là mặt đất này – mặt đất thân thương, đầy đủ buồn vui – chứ không dừng lại ở một đất nước, tỉnh, huyện nào bất kỳ. Cứ mỗi lần nhìn lại bức ảnh chụp Trái đất vào năm 1969 từ Mặt trăng là lòng tôi xúc động. Tôi nhìn, tôi sống trong thiên nhiên và vũ trụ. Tôi cảm tưởng tôi không thuộc về một nước nào cụ thể cả.Hỏi tôi về lời khuyên cho người trẻ làm khoa học? Tôi không phải dạng người muốn đứng trên mọi người để chỉ dạy. Buộc tôi phải khuyên thì cho tôi tâm sự với nhau chân thành như: có lẽ nên lao vào lĩnh vực mình yêu thích bằng sự trong sáng; làm hết mình, đừng toan tính hay mưu cầu quá nhiều thứ trên cuộc đời này, và ở đó luôn phải nghĩ đến cái tinh thần mặc khải cao cả của Phật giáo, cái đức độ với tha nhân, đồng loại và các loài khác nữa trong công việc của mình.Mình hạnh phúc thì cũng để cho người khác hạnh phúc; yêu hạnh phúc của mình thì cũng tôn trọng hạnh phúc của người.GS - TRỊNH XUÂN THUẬN - N.H.T. ghi

 

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ: http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/468195/Hay-nguoc-mat-nhin-bau-troi.html

Giao thoa ánh sáng nhiều thành phần đơn sắc

| Posted in Phương pháp dạy và học |

0

Tác giả: Nguyễn Văn Đạt

(TVVL) Dưới đây xin đăng lại bài viết của thầy Nguyễn văn Đạt đã upload lên Thư Viện Vật Lý. Đây là bài tiếp nối của bài “Những yêu cầu thường gặp với bài toán giao thoa ánh sáng đơn sắc”. Tác giả đã mượn một đề bài cụ thể để nói về phương pháp làm bài toán này.

 

Lại Với cách trình bày vừa bằng lời lẽ, vừa toán học và vừa bằng các hình vẽ trực quan, hy vọng các bạn học sinh rút ra được nhiều kiến thức và kĩ năng quý báu.

Xin cảm ơn thầy.

Mời các bạn theo dõi nội dung dười đây hoặc download về file pdf theo đường dẫn đính kèm.

 

 

 

Link download:http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,10963/

Thư Viện Vật Lý rất cảm ơn nếu ghi rõ nguồn Thư Viện Vật Lý khi đăng lại bài này.

Nguồn: thuvienvatly.com

Một số yêu cầu thường gặp với bài toán giao thoa ánh sáng

| Posted in Phương pháp dạy và học |

0

(TVVL) Dưới đây xin đăng lại bài viết của thầy Nguyễn văn Đạt đã upload lên Thư Viện Vật Lý. về một số yêu cầu thường gặp của bài toán giao thoa ánh sáng đơn sắc. Từ một bài tập, tác giả đã đưa ra các yêu cầu, từ đó hướng dẫn và gợi mở các cách làm của một bài toán giao thoa.

Với cách trình bày vừa bằng lời lẽ, vừa toán học và vừa bằng các hình vẽ trực quan, hy vọng các bạn học sinh rút ra được nhiều kiến thức và kĩ năng quý báu.

Xin cảm ơn thầy.

Mời các bạn theo dõi nội dung dười đây hoặc download về file pdf theo đường dẫn đính kèm.

 

 

 

Link download:http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,10949/

Nguồn: thuvienvatly.com